LGS'ye hazırlanan bir 8. sınıf öğrencisi yıl boyunca onlarca deneme çözer. Netler bir hafta yükselir, bir hafta düşer; bir sonraki denemeyi asıl değiştiren ise bu denemede hata yaptığın soruların akıbetidir. Bu yazı, hata defterini LGS'nin yapısına göre nasıl tutacağını anlatıyor. Yöntemin kendisini, yani deftere hangi soruların gireceğini ve tekrarın nasıl yapılacağını hata defteri rehberinde adım adım anlattık.
LGS'nin yapısı deftere ne söyler?
LGS aynı gün yapılan iki oturumdan oluşur. 2026 kılavuzuna göre dersler, soru sayıları ve puandaki ağırlıkları şöyle (MEB, 2026):
| Ders | Oturum | Soru | Ağırlık |
|---|---|---|---|
| Türkçe | Sözel | 20 | 4 |
| T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük | Sözel | 10 | 1 |
| Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | Sözel | 10 | 1 |
| Yabancı Dil | Sözel | 10 | 1 |
| Matematik | Sayısal | 20 | 4 |
| Fen Bilimleri | Sayısal | 20 | 4 |
Sözel oturum 50 soru ve 75 dakika, sayısal oturum 40 soru ve 80 dakika sürer. Bu yapıdan hata defteri için üç sonuç çıkar.
Kapsam belli: 8. sınıf. Sınav 8. sınıf öğretim programları esas alınarak hazırlanır; sorular bu programlardaki kazanımlardan gelir. Defterindeki her soruyu ders ve konusuyla etiketlersen, birkaç hafta içinde hataların hangi konularda toplandığını görürsün. Bir konuda biriken hatalar, o konuyu yeniden çalışman gerektiğini söyler.
Yanlış ile boş aynı şey değildir. Her dersin ham puanı, o dersteki doğru sayısından yanlış sayısının üçte biri çıkarılarak bulunur; boş bırakılan soru hesaba girmez (MEB, 2026). Öğrencilerin net dediği sayı budur. Defter açısından anlamı şu: yanlış, bildiğini sandığın bir yerde yanıldığını; boş ise bilmediğin ya da süren yetmediği bir soruyu gösterir. İkisini de deftere al, hangisi olduğunu işaretle.
Ağırlıklar farklıdır. Türkçe, matematik ve fen bilimlerinin ağırlık katsayısı dört, diğer üç dersinki birdir. Defter kalabalıklaştığında tekrarın sırasını belirlerken bunu göz önüne alabilirsin; ama ağırlığı düşük derslerin hatalarını defterden çıkarma, puan altı dersin toplamından hesaplanır.
Deftere hangi sorular girer?
Genel kural LGS'de de geçerli: hata yaptığın, boş bıraktığın ve tahminle doğru yaptığın sorular. LGS'de üçüncüsü ayrıca önemlidir.
Her soruda dört seçenek vardır ve yalnız biri doğrudur. Rastgele işaretlenen bir soru ortalamada netine bir şey katmaz: dört tahminden biri doğru çıkar ve bir doğru kazandırır, üçü yanlış çıkar ve üç yanlış o doğruyu geri alır. Yani tahminle gelen doğru bilgi değil, şanstır; bir sonraki denemede yanlışa dönebilir. Butler ve arkadaşlarının (2008) çalışmasında da emin olmadan verilen doğru cevaplar, geri bildirim almadıklarında sonraki testte daha sık kayboldu.
Bir yılda onlarca deneme çözüleceği için her soruyu deftere almak, defteri kısa sürede tekrar edilemez hâle getirir. Ölçü aynı: bu soruyla bir daha karşılaşsan yine takılır mısın?
Denemeyi oturum oturum ayıkla
LGS denemesini analiz ederken iki oturumu ayrı ele al. Sorular okuduğunu anlama, yorumlama, sonuç çıkarma ve problem çözme gibi becerileri ölçer (MEB, 2026); bu yüzden hatanın nedeni yalnız bilgi eksikliği olmayabilir, soruyu okumada ya da işlemde de saklı olabilir. Hata türlerinden birkaç örnek:
| Belirti | Ne oldu | Hatanın türü |
|---|---|---|
| Olumsuz kök (sözel) | Soru kökündeki “değildir”, “yoktur” gibi olumsuz ifadeyi kaçırdın. | Dikkatsizlik |
| İki seçenekte kalmak (sözel) | Paragraf sorusunda iki seçenek arasında kaldın. | Yarım bilgi |
| İşlem hatası (sayısal) | Çözüm yolu doğruydu, işlemde ya da birimde hata yaptın. | Dikkatsizlik |
| Eksik kural (sayısal) | Formülü ya da kuralı tam hatırlayamadın. | Yarım bilgi |
| Yabancı konu (ikisi de) | Konuyu ya da soru tipini tanımadın, çözüme başlayamadın. | Tamamen yabancı |
Süre yetmediği için boş kalan sorular ayrı bir işarettir: konuyu biliyorsan sorun bilgide değil hızdadır ve deneme sırasında süreyi nasıl kullandığına bakmayı gerektirir. Hata türlerini ve her birinde ne yapacağını deneme analizi yazısında anlattık.
Tekrarı sınava kalan süreye göre ayarla
Hata defterini işe yarar kılan tekrardır: soruyu ekledikten sonra giderek açılan aralıklarla yeniden çözmek. Başlangıç için 1, 3, 7 ve 14 günlük ritim iyi çalışır; ayrıntısını aralıklı tekrar yazısında anlattık.
LGS'de bu ritmi sınava kalan süreye göre ayarlamak gerekir. Cepeda ve arkadaşlarının (2008) deneyinde en iyi tekrar aralığı, bilginin ne kadar süre sonra hatırlanması gerektiğine göre değişti: sınav ne kadar uzaktaysa en iyi aralık o kadar uzundu. Kesin sınırlar yok; şu tablo bir başlangıç:
| Sınava kalan süre | Tekrar nasıl olmalı |
|---|---|
| Birkaç ay ya da daha fazla | Hataları defterde topla; aralıklar 14 güne kadar açılabilir. Tamamen yabancı çıkan konuları çalışma planına ekle. |
| Son iki ay | Aralıkları kısalt, yeni soru eklerken daha seçici ol. Defterde hâlâ takıldığın sorulara öncelik ver. |
| Son hafta | Yeni soru eklemeyi azalt; defterde kalan soruları bir kez daha çöz. Bütün defteri tek gecede okumaya çalışma. |
Karıştırarak tekrar et. Rohrer ve Taylor (2007), farklı türden matematik problemlerini karışık sırayla çözen öğrencilerin, aynı türü art arda çözenlere göre çalışma sırasında daha çok zorlandığını ama bir hafta sonraki testte belirgin biçimde daha başarılı olduğunu buldu. Sınavda her soruda hangi yolu kullanacağını önce senin seçmen gerekir; karışık tekrar bu seçimi de çalıştırır. Matematik tekrarını konu konu değil, farklı konulardan soruları karıştırarak yap.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız nete bakmak. Net denemenin sonucudur; bir sonraki denemeyi hata yaptığın soruların akıbeti değiştirir.
- Her denemenin bütün hatalarını deftere yazmak. Defter şişer ve tekrar edilemez hâle gelir.
- Tahminle gelen doğruyu doğru saymak. Dört seçenekli soruda rastgele tahmin ortalamada bir şey kazandırmaz.
- Ağırlığı düşük derslerin hatalarını atlamak. Puan altı dersin toplamından hesaplanır.
- Defteri son haftalara bırakmak. Tek oturuma yığılan tekrar, aralıklı tekrarın yerini tutmaz.
Kâğıt mı, dijital mi?
İkisi de çalışır; yöntem aynı. Kâğıtta tutacaksan yazdırılabilir hata defteri şablonumuz ders, konu ve hata türü alanlarını tek sayfada toplar. Dijitalde tutmak istersen Hata Defteri'nde soruyu fotoğrafla ekler, dersini ve konusunu seçersin; tekrar zamanı gelince soru karşına çıkar.
Sık sorulan sorular
- LGS için hata defteri normal hata defterinden farklı mı?
- Yöntem aynı: hata yaptığın soruları biriktirip aralıklarla yeniden çözmek. Fark sınavın yapısından gelir: sorular 8. sınıf kazanımlarından gelir, sınav sözel ve sayısal iki oturumdan oluşur ve her derste üç yanlış bir doğruyu götürür. Defteri bu yapıya göre etiketlemek, tekrarda neye öncelik vereceğini gösterir.
- LGS'de tahminle doğru yaptığım soruyu deftere yazmalı mıyım?
- Evet. Dört seçenekten rastgele işaretlenen bir soru ortalamada netine bir şey katmaz: dört tahminden biri doğru çıkar, üçündeki yanlışlar o doğruyu geri alır. Tahminle gelen doğru bir sonraki denemede yanlışa dönebilir; emin olana kadar yeniden çöz.
- 7. sınıftan kalan eksikleri deftere yazmalı mıyım?
- LGS yalnız 8. sınıf öğretim programlarını esas alır. Önceki yıllardan kalan bir eksik bir 8. sınıf sorusunda karşına çıkıyorsa o soruyu deftere al ve eksik konuyu ayrıca çalış; defterin ölçüsü sınavın kapsamıdır.
- Ağırlığı düşük derslerin hatalarını da deftere yazmalı mıyım?
- Evet. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, din kültürü ve yabancı dilin ağırlığı bir, Türkçe, matematik ve fen bilimlerininki dört; ama puan altı dersin toplamından hesaplanır. Defter kalabalıklaştığında tekrarın sırasını belirlerken ağırlığı göz önüne alabilirsin, bu derslerin hatalarını defterden çıkarmadan.
- LGS için hata defterine ne zaman başlamalıyım?
- İlk denemeden itibaren. Aralıklı tekrar zamana yayıldıkça işe yarar; sınava birkaç hafta kala başlanan defterde soruları yeterince tekrar etmeye vakit kalmaz.